sinüzit, sinüs

Çocuklarda sinüzit ihmal edilmemesi gereken bir hastalıktır.

Sinüs nedir?

Bu yazıya başlamadan önce yayınladığımız Sinüzit yazısını okumanızı tavsiye ederim.

Yeni doğan bebeklerde küçük de olsa var olan, başlangıçta bezelye büyüklüğünde olup burnun içinden yüz ve kafatası kemiklerinin içine doğru genişleyen sinüsler (boşluklar), çocukluk ve genç erişkinlik çağında büyümeye ve genişlemeye devam ederler. Burnun iç yüzünü kaplayan zar (mukoza), sinüslerin de içini kaplar ve bir kurşun kalem ucu büyüklüğünde açıklıklarla burun boşluğuna bağlanırlar. Sinüsler normal salgı (mukus) oluşturan burun sisteminin bir parçasıdır. Burun ve sinüsler günde yaklaşık olarak yarım litre mukus salgılar. Üretilen mukus, burun mukozası üzerinde hareket ederek toz parçacıklarını, bakterileri ve havayla taşınan diğer partikülleri süpürür ve yıkarlar. Daha sonra bu mukus geriye boğaza süzülür ve genizden akıntı şeklinde yutulur.

Sinüzit nedir?

Çocuklarda sinüzit, üst solunum yolu enfeksiyonlarının yüzde 30’unu oluşturur. Bir nezle – grip sonrasında çocukların yüzde 0.5 – 5’inde akut sinüzit gelişir. Sinüzit, sinüslerin enfeksiyonu veya enflamasyonudur. Tipik bir akut sinüzit vakası soğuk algınlığı veya allerjik bir atak sonucunda fazla miktarda mukus salgılanması ile ortaya çıkar. Zarlar o kada çok şişebilir ki sinüslerin küçük açıklıkları kapanır. Hava ve mukus burun ile sinüsler arasında rahat hareket etmez ise mukus sinüsler içinde birikir ve basıncın artmasına neden olur. Hangi sinüsün etkilendiğine bağlı olarak yüzde veya alında, gözler arasında veya gerisinde, yanaklarda ve üst dişlerde ağrı ortaya çıkar. Çıkışı kapalı ve mukus dolu bir sinüs, bakterilerin üremesi için çok uygun bir ortamdır.

Etkeni

Bakteri (S. pneumoniae, H. influenza, M. catarrhalis ve nadiren anaeroplar), Virüs nedenli olabilir.

Süresi

Nezle – Grip bir haftadan uzun sürerse sümük rengi yeşil – sarıya dönerse, baş ağrısı, artmış geniz salgısına bağlı öksürük eklenirse muhtemel bakteriyel enfeksiyon gelişmiştir. Akut sinüzit 7 – 10 gün süreyle sinüslerin iltihaplanmasıdır. Bu iltihaplanma 3 aydan fazla sürerse kronik (müzmin) sinüzit adını alır.

Bulaşma Durumu

Sinüziti olan biri, bir başkasına sinüziti bulaştırmaz, ancak bahsedilen mikropların tükrük, balgam vb. ile ağız yoluyla bulaşması sonrasında kişinin bağışıklığına göre boğaz iltihabından tutun zatürreye kadar değişik hastalıklara neden olabilir.

Seyri

Çocukta sarı – yeşil – kahverengi, bazen kanlı burun/geniz akıntısı, öksürük, ateş, baş ağrısı, yüzde – göz etrafında – alında dolgunluk hissi olabilir. 10 günden fazla zamandır öksürük şikayeti olan bir çocukta sinüzit tanısı mutlaka akla gelmelidir.

Komplikasyonlar

Çok nadir görülen orbital sellülit (iltihabın göze yayılması) ile frontal kemik osteomiyeliti, menenjit, kavernöz sinüs trombozu.

Tanı

Klinik bulgulara dayanarak ve endoskopik KBB (kulak – burun – boğaz) muayenesi ile konulur. Endoskopik muayeneyi tolere edemeyen çocuklarda gerekirse sinüs grafisi istenebilir. Komplikasyon şüphesinde sinüs tomografisine geçilebilir.

Tedavi

Akut sinüzit tedavisinde antibiyotik, burun yıkama, dekonjestanlar (iki yaştan büyük çocuklarda) kullanılır. Tedavi süresi minimum 10 gün ideali 14 gün olmalıdır. Kronik sinüzitte bazen kısıtlı minimal sinüs cerrahisi gerekebilir.

Korunma

Genel hijyen önlemleri dışında, nezle – grip olan çocuğun burnunu serum fizyolojiklerle günde 2 – 3 kez yıkamak önemlidir. Ancak kuvvetli sümkürtme ya da burnu içeri doğru çekme orta kulak iltihabını davet edecektir. Ayrıca çocukların yanında sigara içilmemelidir, yapılan çalışmalarda sigara dumanına maruz kalan çocukların daha sık hasta olduğu görülmüştür. Alerjik çocukların daha sık sinüzit geçirdikleri saptandığı için olabildikçe alerjenden soyutlanmış ortamlarda (evde kedi – köpek – kuş – çiçek olmadan, kaplama halılan ortadan kaldırılarak) yaşamaları sağlanmalı, mevsimsel alerjisi olanlarda alerji sezonu başlamadan 7 – 10 gün önce steroidli burun spreyleri ve antihistaminiklere başlanmalıdır.