Varikosel

Haz 19, 2011

0
Varikosel

Varikosel

Varikosel, testislerdeki kanı boşaltan toplardamarların çeşitli nedenlerle genişleyerek varisleşmesidir. Genellikle ağrısızdır. Varikosel testiste ısı artışı başta olmak üzere birçok soruna neden olur ve bunlar da kısırlığa yol açabilir.

varikosel

Varikosel

10 yaşın altında nadir görülür. 10-15 yaş arası sıklığı artarak %5-15’e ulaşır. Varikosel geliştikten sonra yaşam süresince devam eder. Varikosel ameliyatından sonra, genellikle küçük kalan testis de büyümeyi yakalama görülür. Evre 3 varikosel müdahale edilmezse %38 oranında kısırlığa yol açabilir.

Varikosel her iki testiste de görülebilir, sol tarafda daha sık olarak görülür (%80-90). Sadece sağ tarafta görülme sıklığı %2’dir. İki taraflı olma olasılığı %15’dir. Tek taraflı olsa da varikoselde her iki testis de etkilenmektedir. Ailesel geçişli yoktur.

Varikosel 4 evrede tanımlanabilir;

  • Evre 0: Bulgu yoktur
  • Evre 1: Yatarak muayenede palpe edilemez. Ayakta veya hastanın ıkınması ile venlerin genişlemesi tesbit edilebilir.
  • Evre 2: Ayaktayken ele gelir, yatarak muayene sırasında da palpe edilir.
  • Evre 3: Gözle görülebilir.

AYIRICI TANI

  1. Hidrosel
  2. Spermatosel
  3. İnguinal herni
  4. Testiküler tümör
  5. İdyopatik skrotal ödem

TEDAVİ

Varikosel aşağıdaki durumlarda tedavi edilmelidir:

  1. Sperm kalitesi normalden farklı olursa (Varikoselli olarak geçirilen süreyle sperm kalitesi arasında ters orantı mevcuttur. Geçen süre uzadıkça sperm kalitesi azalır. )
  2. Bir testisin büyüklüğü diğerinden 3 ml.’den daha az ise
  3. GnRH’ye LH ve FSH cevabı normal değil ise
  4. Varikosel iki taraflı palpe edilirse
  5. Büyük, bulgu veren varikosel mevcutsa tedavi edilmelidir.

Bu nedenle Evre 1 ve Evre 2’de klinik bulgular yoksa 6 ayda bir kontrol şeklinde izlem yapılır. Klinik bulgular varsa (ağrı, şişliğin artması, inspeksiyonla görülmesi); Evre 3’e dönüştüğünde cerrahi müdahale için sevk edilmelidir.

Varikosel Hakkında Yanlış Bilgiler:

1- Varikosel en sık karşılaşılan ve başarılı mikrocerrahi ameliyat tedavisi sonucu en iyi sonucun elde edildiği erkek kısırlığı nedenidir. Varikosel teşhisi ultrason ile değil, sadece el ile yapılan muayene ile konulmalıdır. Doppler ultrasonografi ile birçok kişide hatalı olarak varikosel saptanarak gereksiz ameliyatlar yapılmaktadır. El muayenesinde saptanamayan varikosel kesinlikle ameliyat edilmemelidir çünkü bilimsel olarak iyileştirici etkisinin olmadığı görülmüştür.

2- Varikosel saptanan kişiye öncelikle tüp bebek, ICSI, aşılama gibi yardımlı üreme yöntemleri önerilmemelidir. Varikosel sperm hücresinin kromozomal yapısını bozarak (DNA fragmantasyonu) eşin yumurtasını dölleme gücünü azaltmakta; dölleme gerçekleşse dahi düşük olma ihtimali artmaktadır. Tüp bebek uygulamasının sadece son çare olarak düşünülmesi gereken, bebekte doğumsal anomali ve hastalık risklerini %30’a dek yükselten, anne bakımından da riskleri olan bir yöntem olduğu unutulmamalıdır.

3- Varikosel cerrahisinin teknik açıdan en başarılı ve komplikasyon ihtimali en düşük yöntemi mikrocerrahidir. Mikrocerrahi varikosel operasyonunda teknik başarı %99’un üzerine çıkabilmekte, ciddi komplikasyon oranı %0’a, önemsiz komplikasyon oranı %3-5’e kadar inebilmektedir. Diğer operasyon tekniklerinde ise hidrosel riski %40’a, atardamar hasarı %5’e kadar çıkmaktadır. Varikosel tedavisinde radyoloji bir girişim olan embolizasyon yöntemi düşük başarı ve yüksek ciddi komplikasyon oranları nedeni ile tercih edilmemektedir.

4- Varikosel nüks etmez, yapılan cerrahi girişim yetersiz kaldığında bu ifade hatalı olarak kullanılır. Yetersiz cerrahi sonucu varikoselin devam ettiği saptanırsa mikrocerrahi düzeltme ameliyatı uygulanabilir. Mikrocerrahi dışındaki ameliyat yöntemlerinde uygulanan teknikler dolayısı ile yetersiz cerrahi ve sonucunda nüks oranı %40’a kadar yükselebilmekte ve komplikasyon oranları belirgin olarak artmaktadır.

5-Mikrocerrahi varikosel operasyonu basit bir cerrahi girişim değildir. Mikrocerrahi teknik sadece bu konuda özel eğitim almış ve deneyimli ellerde başarılıdır. Her yöntem gibi mikrocerrahinin de yetersiz ve hatalı uygulamaları çok önemli komplikasyonlara, hatta organ kaybına dahi yol açabilir. Mikrocerrahi ve diğer eski teknikler ile yapılan başarısız varikosel operasyonları sonrasında varikoseli devam eden veya komplikasyonlardan dolayı sorun yaşayan, hidrosel ve testisin kaybı gibi ciddi sorunlar ile karşılaşan bir çok hasta ile karşılaşılmaktadır. Sperm kaliteleri veya spermiyogram neticeleri daha da bozulan hatta sıfıra kadar inen bu hastaların bazıları düzeltici mikrocerrahiden fayda görmekteyse de bir kısmına maalesef yardımcı olunamamaktadır.

6- Bilinçsiz ve yetersiz uygulanan mikrocerrahi teknik ile varikosel ortadan kalkmayabilir, atardamar ve lenfatik kanal hasarları sonucu hidrosel ve organ kaybı gibi ciddi komplikasyonlar görülebilir; uygulanan teknikten daha fazla tekniğin uygulandığı kalite ve başarı önem taşımaktadır. Varikosel ameliyatı olacakların mutlaka konuya gerekli önemi vererek araştırmaları ve kendilerini bu konuda eğitimli ve tecrübeli uzmanlara ameliyat ettirmeleri önemlidir.

7- Varikosel ağrı nedeni de olabilir. Ağrının geçeceği garanti edilemezse de mikrocerrahi yöntem ve ağrıya yönelik operasyon tekniklerinin uygulanması ile bir çok vakada ağrı ortadan kalkmaktadır.

Erkek Kısırlığı Tedavisi ve Mikrocerrahi Varikosel Operasyonu

Evliliklerin yaklaşık % 15-20 kadarında istedikleri zamanda ve sayıda çocuk yapamama sıkıntısı yaşanmaktadır. Çiftlerin kısırlık sorununda sadece erkeğe bağlı faktörler % 20 kadar olup, yaklaşık % 40 çiftte de erkekte bulunan sorun kadındaki soruna eklenmekte; çocuk sahibi olmakta zorluk yaşayan çiftlerin % 50-60’ında, erkekteki bir sorunun kısmen de kısırlık sorununa katkısı olduğu ortaya çıkmaktadır. Erkekteki sorunların çoğu muayene ve sperm tahlilinden anlaşılabilirse de, bazı durumlar özel tetkikler gerektirebilir.

Tedaviler sonucu çoğu erkeğin sorununu çözerek normal cinsel ilişki ile çocuk sahibi olmaları sağlanabilmektedir. Erkeğin bir Üroloji uzmanı tarafından muayenesi yapılmadan ve uzman bir laboratuarda gerçekleştirilen spermiyogramı deneyimli bir Üroloji uzmanı tarafından değerlendirilmeden kadına yönelik kısırlık tedavilerine geçilmesi sık görülen hatalı bir uygulamadır. Erkek kısırlığının bazı durumlarda altta yatan ve hayatı tehdit eden ağır bir hastalığın ilk bulgusu olabileceği unutulmamalıdır.

Tetkikler

Erkekte kısırlık açısından değerlendirme ilk aşamada Ürolog-Androlog ile yapılacak bir görüşme ve doğru şekilde sperm verilerek, WHO (Dünya Sağlık Örgütü) kriterlerinde değerlendirilen en az iki adet spermiogram ile başlatılır. Türkiye’de birçok alanda görüldüğü gibi laboratuar tetkiklerinde ve özellikle Androloji alanında büyük bir çoğunlukla bilimsel standartların uygulanmaması, incelemelerin kalite kontrol uygulamaları ile yapılmaması, uygun olmayan koşullarda verilen spermin doğru protokollerle çalışılmaması kısırlık incelemelerinin önemli oranda yanıltıcı neticeler vermesine sebep olmaktadır. Doğru formatta olmayan, yanıltıcı ve çelişkili spermiyogramlara göre yorum yapmak hem hekimi zor durumda bırakmakta hem de hastanın tedavi sürecini olumsuz etkilemektedir.

İlk değerlendirmeler sonucunda muayene veya sperm testinde sorun belirlenirse detaylı tetkiklere geçilecektir. Bunlar spermle yapılan daha detaylı tetkikler, hormon analizleri, ultrasonografi ve bazı diğer radyolojik ve genetik testler olabilir. Tetkiklerin tamamlanması sonucu erkeğin menisindeki sperm hücrelerinin sayı, hareketlilik ve kalitesi arttırarak, dölleme kapasitesini yükseltecek tedavilere geçilir.

Kısırlık sorunu olan erkeklerin bir kısmı, eksikliği saptanan hormonların yerine konması veya uygun hormonal yapısı olan hastalarda ilaçlar ile sperm sayıları arttırılarak tedavi edilebilir.

Sperm tahlilinde özel incelemelere rağmen hiç sperm hücresi bulunmayan hastalar detaylı tetkikler ile değerlendirilerek testislerinde sperm üretimi olup olmadığı ve meni kanallarında tıkanıklık araştırılır. Testislerinde sperm üretimi bulunmakla birlikte, spermiyogram tetkiklerinde sperm hücresine rastlanmayan erkeklerin bir kısmı özel mikrocerrahi veya endoskopik yöntemler uygulanarak normal cinsel ilişki ile çocuk sahibi olmaları sağlanabilir.

Kaynakça:
1. Vikipedi


Yazı hakkındaki yorumlarınız: