1.DÜNYA SAVAŞI (1914-1918 )

1.DÜNYA SAVAŞI (1914-1918 )

• Çin, Batı ve Japon Emperyalizmi.
• Alsas-Loren üzerindeki Alman-Fransız rekabeti.
• Uzak Doğu sömürgeleri üzerindeki Alman-İngiliz rekabeti.
• Osmanlıdan ayrılan Balkan toprakları üzerindeki Avusturya-Rusya rekabeti ( Pangermenizim- Panislavizm )
• Osmanlının eski gücüne ve topraklarına kavuşma arzusu.
• Almanya’nın hızla gelişen savaş sanayisinin doğurduğu militarizm.

• İngiltere’nin hızla büyük bir sömürge imparatorluğu kurması ve Fransa, Belçika, Hollanda, Almanya, İtalya, Rusya gibi devletlerinde kendisini takip etmesi.
• Sanayi inkilabını yaşayan büyük devletlerin hammadde ve pazar ihtiyacının artması.

Not : Savaşın en önemli sebebi
ekonomik yayılma ve sömürgeciliktir.

• Rusya’da : Fin’li, Baltık’lı, Azeri, Tatar, Gürcü, Ermeni, Kazak ve Türk.
• Avusturya’da : Polanyalı, Rtenyalı, Romen, Çek, Sloven, Hırvat ve Sırp.
• Almanya’da : Polanyalı, Danimarkalı ve Alsas-Loren’li.

Not : Fransa dışındaki diğer devletler Hanedanların krallığı ve imparatorluğu ile yönetiliyorlardı.

Savaşın çıkması sebepleri arasında en az etkili sebep hanedan çatışmalarıdır.

• Bu sırada Padişah 5. Mehmet Reşat’tır. 3 Temmuz 1918′e kadar tahttadır.
• 3 Temmuz 1918′de 6. Mehmet Vahdettin tahat çıktı.
• Sadrazam Sait Halim Paşadır.4 Şubat 1917′e kadar.
• Enver paşa- Harbiye Nazırı ve Genel Kurmay Başkanıdır.
• Cemal Paşa- Bahriye Nazırıdır.
• Talat Paşa- Dahiliye Nazırı’dır. 4 Şubat 1917′de Talat Paşa olacaktır.

Osmanlı Devleti’ni 1.Dünya Savaşına girmesine neden olan olay:

• Almanya’nın askeri teknolojisine duyulan güven (kruup silah fabrikası )
• İtilaflar tarafından yalnız bırakılması.
• İstanbul’daki Alman Büyükelçisi Baron Marshall’ın bu ittifak için yürütmüş olduğu inandırıcı siyaset.
• Kaybedilen Balkan topraklarını ve Afrika topraklarını geri alabilmek.

• Almanya Doğu’dan Rusya, Batı’dan İngilizler ve Fransızlar tarafından sıkıştırılmış olması. Osmanlıyıda savaşa sokarak geniş bir alana yayılmış olacaktı. Böylece savaş yükü azalacaktı.
• Boğazları Rusya’ya kapattırabilecek böylece Rusya’yı yalnız bırakabilecekti.
• Bağdat -Berlin Demiryoluna işlerlik kazandırıp Ortadoğu petrollerinden gelir elde edebilmek.
• Osmanlı’nın askeri-genç insan gücünden yararlanmak.
• Osmanlı Halifesinin siyasi ve dini nüfuzundan yararlanarak İngiltere’yi ve Fransa’yı sömürgeleriden etmek.

1.Dünya Savaşında Türk Cepheleri:

Not : Osmanlının 1. Dünya Savaşında toprak kazandığı tek cephedir.Başarısız olduğumuz halde toprak kazandık.

Not : Osmanlının Ruslarla savaşırken Ermenilerin içte Osmanlıya karşı cephe oluşturmalarından dolayı Osmanlı Devlet’i Ermenileri Doğu Anadoludan tamamen atmak için 27 Mayıs 1915′te Tehçir Kanunu’nu çıkarmıştır. Bu kanun ile Ermenileri Suriye ve Lübnan’a göç ettirecektir. Bu olay günümüzde Ermeni katliamı söylentilerine sebep olmuştur.

Not : Mustafa Kemal bu cephede yer almamıştır.

Not : Mustafa Kemal “Ben size savaşmayı değil, ölmeyi emrediyorum.” sözünü burada söylemiştir.

• 1.Dünya savaşı 2 yıl daha uzadı.
• Rusya savaştan çekildi. Almanya doğu cephelerinde başarı elde etti.
• Bulgaristan’ın ittifak grubuna katılmasına sebep olmuştur.
• Mustafa Kemal’in içte ve dışta tanınmasına sebep olmuştur.
• Kuvay-ı Milliye ruhu ilk defa doğdu. Bu da vatan savunması bilinci olduğunu gösterir.
• Sömürgelerde milli ayaklanmalar başladı.
• İngilizler Irak cephesine daha fazla önem verdiler.
• Bu cephe 1. Dünya Savaşında başarılı olduğumuz tek cephedir.
• Çok sayıda aydınımız ve eğitimli insanımızı kaybettiğimiz bir cephedir.Bundan dolayı Aydınlar Savaşı olarak geçer.

1. DÜNYA SAVAŞI SIRASINDA YAPILAN GİZLİ ANTLAŞMALAR (1915-1917 )

• İstanbul ve Boğazlar Ruslara verilecek.
• Midye-Enez ile Sakarya arasındaki topraklarda Rusya’ya verilecek.
• Rusya da İngiltere ve Fransa’nın Anadolu ve Orta Doğudaki yayılma alanlarını kabul edecek

• On iki ada kesin olarak İtalya’nındır.
• Anadolu işgal edilecek olursa Antalya ve çevresi de İtalya’ya verilecek.

Sykes-Picot antlaşması ( 1916 )

• Boğazlar ve Doğu Anadolu Rusya’ya bırakılacak.
• Suriye, Musul, Adana, Mersin, Harput, Kayseri Fransa’ya verilecek.
• Irak ve Ürdün İngiltere’ye bırakılacak.

• Araplar bulundukları bölgede Türklere karşı ayaklanacak ve bu bölgeden Türkleri çıkartacaktı. Bunun sonucunda Başkenti Hicaz olan büyük bir Arap İmparatorluğu kurulacak başınada Şerif Hüseyin geçecekti. ( Fakat İngilizler 1. Dünya Savaşı’ından sonra Orta Doğu petrolleri bir siyasi gücün elinde bulnmasını istemeyerek sözlerinde durmamışlar, İmparatorluk yerine küçük Arap devletleri kurmuşlardır)

Rusya savaştan çekilince İtalya’nın önemi de arttı. İngiltere, Fransa ve İtalya arasında yapıldı. Bu antlaşmaya göre:

• Londra Antlaşması ile İtalya’ya verilen Oniki Ada Antalya dışında buna ek olarak İzmir ve Konya bölgeleride İtalyanlar’a verilecektir. (İngiltere sözünde durmuyacak daha sonra İzmir ve çevresini Yunanlılara vercek ).

• Yenen devletler, yenilen devletlerden toprak tazminatı almayacak.

• Ülkeler arası hiçbir gizli antlaşma yapılmayacak.

• Devlerlerarası sorunlar barış yoluyla çözülecek. Bu amaçla da Cemiyet-i Akvam ( Millet Cemiyeti ) kurulacaktır.

• Denizler ticaret konusunda serbest yapılacak ve Boğazlar bütün devletlere açık olmayacak.
• Osmanlı İmparatorluğunda Türk yoğunluğu ile meskun yerlerde bağımsız bir Türk devleti kurulacaktır.
• Her ulus kendi geleceğine kara verecektir.
• Sınırlar milliyet prensibine göre çizilmelidir.

Not : Mondros Ateşkesini imzalayan Osmanlı Hükümeti Ahmet İzzet Paşa hükümetidir.

Not : Sevr’i imzalayan hükümet ise Damat Ferit hükümetidir.

DÜNYA SAVAŞININ GENEL SONUÇLARI

• İmparatorluklar parçalandı : Bunlar Osmanlı Devleti, Almanya, Avusturya-Macaristan ve Rusya’dır. Yeni devletler ortaya çıktı. Bunlar:

• Yeni rejimler ortaya çıktı :

1917′de Rusya’da Lenin’in başlattığı Komünizmi 1924′te Stalin devam ettirdi.(1953′e kadar)
1922′de İtalaya’da Benito Mussolini ile Faşist iktidar başladı.
Almanya’da ise başta Cumhiriyet ialan edildi. Fakat çok ağır şartlı bir antlaşma ( Versay ) imzaladılar. Çok ağır ekonomik yaptırımlar uygulandı. 1921′de Almanya’da 1 Dolar 70 Mark iken 1923′te 1 Dolar 280 Milyar Mark’a eşit hale gelmişti. Bu durum da 1933′te Hitleri ( Nazileri ) Almanya’da Şansölye ( Başbakan ) yapacaktır.

• Almanya, Avusturya, Macaristan, Bulgaristan ve Osmanlı için sınır değişikliği, ekonomik ve askeri yaptırımlar getirildi.

• Yapılan ağır şartlı antlaşmalar, özellikle Versay 2. Dünya savaşının çıkmasına sebep olmuştur.

• Büyük hanedanlar ortadan kalktı. Bunlar:

• Bu savaşta en karlı çıkan devlet İngiltere, Fransa ve ABD’dir. İngiltere ve Fransa dünyanın ayrısına egemen oldular. En zaralı çıkan devlet ise Osmanlı Devleti’dir.

• Tank,uçak, makineli tüfek, zehirli gazlar ve denizaltı ilk olarak 1. Dünya Savaşı’nda kullanıldı. Uçak sayesinde cephe kavramı genişledi.

• Cephe kavramının genişlemesi sonucunda Sivil Savunma Teşkilatı kuruldu.

• Dünya barışını korumak için Milletler Cemiyeti kuruldu. ( 1920 )

• Bazı bölgesel Paktlar kuruldu. Bunlar : Kellog, Lokarno, Küçük antant, Balkan antantı, Sadabat paktı gibi paktlardır.

• 10 milyon insan hayatını kaybetmiştir.