İNFOBİK
Osmanlı devleti yükselme döneminde (1453-1579) topraklarını büyük ölçüde genişletmiş, ticaret yollarını denetimi altına almış ve her alanda dünyanın güçlü devleti haline gelmişti.Fakat Osmanlı Devleti’nde bu yükseliş 16.yy’ın ortalarından sonra yavaşalamış 17.yy’da ise tamamen durmuştur. Osmanlı Devleti’nin en parlak dönemi Kanuni Sultan Süleyman dönemidir (1520-66).Yükselme döneminin Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa’nın ölümü ile sona erdiği kabul edilir(1579).
Osmanlı Devleti’nin duraklama dönemine girmesinde bir çok sebep vardır.Bunlar;
17.yy Duraklama Nedenleri
DURAKLAMA DÖNEMİ PADİŞAHLARI
A)1.AHMED(1603-1617)
*Sancağa çıkma usülüne son verdi.
*Ekber ve Erşad sistemini getirdi.
*Kafes usülünü kaldırdı.
NOT:
-SANCAĞA ÇIKMA USULÜ; Şehzadelerin sancaklara sancak beyi olarak gönderilip tecrübeli devlet adamları (LALALAR) tarafından devlet yönetimini öğrenip tecrübe kazanmasına denir. Sancağa çıkma usulüne son verilmesi devletin başına yeteneksiz ve devlet tecrübesinden yoksun padişahların geçmesine sebep oldu.
-EKBER VE ERŞAD; Osmanoğlu ailesinin en yaşlı ve en olgun erkek üyesinin padişah olarak karalaştırılmasına denir.
-KAFES USULÜ; Taht kavgalarının yaşanmaması için şehzadelerin sarayda göz hapsinde tutulmasına denir.
B)KUYUCU MURAT PAŞA
Celali isyanlarını son derece sert bir şekilde bastırmıştır.
2. (Genç) Osman
C) OSMAN (GENÇ OSMAN) (1618-1622)
*Şeyhülislamın fetva vermek dışındaki yetkilerini kısıtlayarak ilmiye sınıfının devlet
işlerine karışmasına engel oldu.
*Saray dışından evlilik yapan ilk padişahtır.
*Lehistan seferinde gevşek davranan Yeniçeri Ocağını kaldırmak istemiştir ama başarılı olamamıştır.(1622)
D) 4.MURAT (1623-1640)
*İçki ve tütün yasağı getirmiştir.
*Yeniçerilerin sayısını azaltmıştır.
*Devletin kötü gidişatının nedenlerini ortaya koymak ve çözüm yollarını değerlendirmek için Koçi Beyi Risalesini hazırlatmış ama bu rapordaki tavsiyelerin hepsini gerçekleştiremeden vefat etmiştir.
E) 4.MEHMET (1648-1687)
*Kanuni Sultan Süleyman’dan sonra en uzun hükümdarlık yapan Osmanlı Padişahıdır.
*4.Mehmet dönemi kendi adından çok sadrazamları ile anılır.
BU DÖNEM SADRAZAMI
TARHUNCU AHMET PAŞA (1652-1653); Osmanlı Devleti’nde ilk bütçeyi hazırlşamıştır.
F)KÖPRÜLÜLER DÖNEMİ (1656-1661)
1)KÖPRÜLÜ MEHMET PAŞA (1656-1661)
*Bazı şartlar sunarak göreve gelmiştir.
2)KÖPRÜLÜ FAZIL PAŞA (1661-1679)
*Osmanlı Devleti’nin denizlerde elde ettiği son zafer bu dönemde gerçekleşmiştir.Girit’in Fethi(1669)
*Osmanlı Devleti batıda toprak kazandığı son antlaşma Bucaş antlaşması bu dönemde yapılmıştır(1672 Lehistan,Podolya ve Osmanlı katılmıştır)
DURAKLAMA DÖNEMİ İSYANLARI
1)MERKEZ(İSTANBUL)İSYANLARI
*Genellikle Yeniçerler tarafaından çıkarılmıştır.
*Ayaklananlara taviz verilerek isyanların durdurulması merkezi otoritenin zayıflamasına neden olmuştur.
2)ANADOLU (CELALİ) İSYANLARI
Yozgat ve çevresinde Bozoklu Celal adı verilen bir kişinin isyan etmesiyle başladı.
Çıkış nedeni; Tımar sisteminin bozulması ve halktan alınan vergilerin artırılması sebebiyle çıkmıştır.
SONUÇLARI
*Güvenlik ve asayiş bozulmuştur.
*Üretim azalmıştır.
*Anadolu zara görmüştür.
*Halkın devlete olan güveni azalmıştır.
Devlet sert tedbirler alarak bu isyanları bastırmıştır.
***Celali isyanlarının önemlileri;Gürcü,Nebi,Katırcıoğlu,Kalenderoğlu,Canpolatoğlu isyanlarıdır.
3)EYALET İSYANLARI
Merkezden uzak eyaletlerde çıkmıştır.
Vardar Ali Paşa ve Abaza Mehmet Paşa bu ayaklanmaların en önemlileridir.
17.YY PADİŞAHLARININ YAPTIĞI ISLAHATLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ
*Islahatlarda Avrupa etkisi yoktur.
*Baskı ve şiddet yoluyla uygulandığı için benimsenmemiştir.
*Yüzeysel çözüm yolları aranmış, köklü çözüm yolları aranmamış
*Islahatlar devlet politikası haline getirilmemiş şahıslara bağlı kalmıştır.
*Islahatlara en çok Yeniçeriler karşı çıkmıştır.
17.YY ENLER VE İLKLER
*Evliya Çelebi (Seyahatname adlı eseriyle tanınır) ve Katip Çelebi (Cihannüma Keşfü’z Zünun adlı eseriyle tanınır) mederese dışında yetişmiş bu dönemde yaşayan iki ünlü yazardır.
*Sultan Ahmet Camii 1. Ahmet döneminde yapılmıştır.
*2.Osman Osmanlı Devletinde bir ayaklanma sonucu öldürülen ilk padişahtır.
*Coğrafi keşiflerin öncülüğünü İspanya ve Portekiz yapmıştır.
*1487′de Portekizli Bartelemi Diyaz Afrika kıtasının güney ucu olan Ümit Burnu’nu keşfetmiştir.
*1507′de İtalyan Vespuçi Amerika’nın yeni bir kıta olduğunu tespit etti.
*1519′da Portekizli Macellan ve arkadaşları Dünya turuna çıkmışlardır.Bu yolculuk sırasında Macellen’nın ölmesi üzerine arkadaşı Del Kano Dünya turunu tamamlayarak Dünyanın yuvarlak olduğunu ispatladı.
İlginizi çekebilecek yazılar:
Yazıyı beğendiysen, paylaş...
bilgiler güzel işime yaradı
bilgiler kısa ve çok açıklayıcı tam istediğim gibi. ;D